Yüksek Mahkeme Yargıtay, trafik kazalarına karışan ehliyetsiz sürücülerin tazminat talep edip edemeyeceği sorusuna emsal niteliğinde bir kararla açıklık getirdi. Buna göre, ehliyetsiz bir sürücü, kazada kusurlu olmaması veya ehliyetsizliğinin kazanın meydana gelmesinde ya da zararın artmasında etkisinin bulunmaması durumunda tazminat talep edebilir.
Yargıtay 17. Hukuk Dairesi’nin verdiği bu karar, ehliyetsiz olmanın tek başına bir kazada tazminat hakkını ortadan kaldırmadığına işaret ediyor. Mahkeme, ehliyetsiz araç kullanmanın bir idari yaptırım gerektiren ihlal olduğunu, ancak bunun otomatik olarak kazanın müsebbibi olduğu anlamına gelmediğini vurguladı.
Olay Nasıl Gelişti?
Söz konusu emsal karar, İzmir’de yaşanan bir trafik kazasının yargı sürecinde ortaya çıktı. Ehliyetsiz bir motosiklet sürücüsü, karıştığı kazada yaralanarak maddi ve manevi zarara uğradı. Kaza sonrası açılan tazminat davasında, yerel mahkemeler ve bölge adliye mahkemesi, sürücünün ehliyetsiz olmasını gerekçe göstererek tazminat talebini reddetti. Mahkemeler, Karayolları Trafik Kanunu’na göre ehliyetsiz araç kullanmanın yasak olduğunu ve bu durumun tazminat talebinde bulunmaya engel teşkil ettiğini savundu.
Yargıtay Ne Dedi?
Temyiz üzerine dosyayı inceleyen Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, alt mahkemelerin kararını bozarak önemli bir hukuk ilkesini ortaya koydu. Daire, kararında şu temel noktaları vurguladı:
- Kusur ve Ehliyetsizlik Farkı: Ehliyetsiz araç kullanmak bir trafik ihlalidir ve idari bir suç teşkil eder. Ancak bu durum, kazanın meydana gelmesinde kusurlu olunduğu anlamına gelmez. Kusur, kazanın oluşumunda doğrudan etki eden fiil ve davranışlarla belirlenmelidir.
- Nedensellik Bağı: Tazminat talebinde bulunabilmek için, ehliyetsizliğin kaza ile arasında doğrudan bir nedensellik bağı olup olmadığının araştırılması zorunludur. Yani, ehliyetsizliğin kazaya doğrudan sebep olup olmadığı veya zararın artışına yol açıp açmadığı belirlenmelidir.
- Kusur Oranları: Kaza incelemesinde sürücülerin kusur oranları tespit edilirken, ehliyetsizliğin kazaya etkisi ayrı bir değerlendirme konusu yapılmalıdır. Ehliyetsizliğin kazayla nedensellik bağı yoksa, bu durum tazminat hakkının reddi için tek başına yeterli bir gerekçe olamaz.
- Zararın Azaltılması Yükümlülüğü: Eğer ehliyetsizliğin, meydana gelen zararın artmasına yol açtığı tespit edilirse, bu durum Borçlar Kanunu’nun ilgili maddeleri çerçevesinde müterafik kusur (birlikte kusur) olarak değerlendirilerek tazminat miktarında indirime gidilebilir. Ancak bu da tazminat hakkını tamamen ortadan kaldırmaz.
Kararın Önemi Nedir?
Yargıtay’ın bu kararı, hukuk sistemimizde önemli bir emsal teşkil ediyor. Artık alt mahkemelerin, ehliyetsiz sürücülerin karıştığı kazalarda tazminat taleplerini sadece ehliyetsizlik gerekçesiyle reddetmesinin önüne geçilmiş oldu. Bu kararla birlikte, her somut olayın kendi özelinde değerlendirilerek, kazanın oluşumundaki gerçek kusur ve nedensellik bağının araştırılması zorunluluğu doğmuştur. Bu durum, trafik kazaları hukukunda adil yargılanma ve hakkaniyet ilkesinin daha güçlü bir şekilde uygulanmasını sağlayacaktır. Özellikle sigorta şirketlerinin ve davalı tarafın, ehliyetsizliği tek başına bir savunma mekanizması olarak kullanmasının önü kesilmiştir.
Bundan böyle, ehliyetsiz bir sürücü dahi olsa, kazanın oluşumunda karşı tarafın tam kusurlu olduğu veya ehliyetsizliğin kazanın meydana gelmesinde hiçbir rol oynamadığı durumlarda, yaralanan veya zarar gören kişinin tazminat talep etme hakkı korunacaktır. Bu karar, aynı zamanda sürücülere ehliyet alma ve trafik kurallarına uyma bilincini aşılarken, mağduriyetlerin önüne geçilmesi adına da kritik bir rol oynamaktadır.
Ehliyetsiz Sürücüler Tazminat Talep Edebilir mi?
Evet, Yargıtay’ın emsal niteliğindeki kararına göre, ehliyetsiz bir sürücü, karıştığı trafik kazasında kusurlu olmaması veya ehliyetsizliğinin kazanın meydana gelmesinde ya da zararın artmasında etkisinin bulunmaması durumunda tazminat talep edebilir. Ehliyetsiz olmak, tek başına tazminat hakkının reddi için yeterli bir gerekçe değildir; kazanın oluşumundaki kusur ve nedensellik bağının ayrıntılı olarak incelenmesi gerekir.